NGHIÊN CỨU GỐC (ORIGINAL PAPERS)

Quy định cấm trưng bày thuốc lá tại điểm bán: Tổng quan bằng chứng quốc tế và khuyến nghị chính sách tại Việt Nam

DOI: https://doi.org/10.38148/JHDS.0905SKPT26-031_V ↗
Huyền Đoàn Thị Thu1, Quang Nguyễn Huy2, Wasson Kai3, Donley Kaitlin4
1 Trường Đại học Y tế công cộng
2 Trường Đại học Y tế công cộng
3 Trường Đại học Y tế công cộng
4 Trường Đại học Y tế công cộng

Tóm tắt

Mục tiêu: Tổng quan quy định pháp luật quốc tế và đánh giá tác động của chính sách cấm trưng bày thuốc lá tại điểm bán, đề xuất khuyến nghị chính sách cho Việt Nam.

Phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu tổng quan luận điểm theo hướng dẫn PRISMA, sử dụng tài liệu thứ cấp của Tổ chức Y tế thế giới, cơ sở dữ liệu pháp luật của tổ chức Campaign for Tobacco-Free Kids và 21 nghiên cứu bằng tiếng Anh được phân tích bằng phương pháp tổng hợp tường thuật.

Kết quả: Trưng bày thuốc lá tại điểm bán làm tăng nhận diện thương hiệu, kích thích thử hút và mua thuốc lá ngoài dự kiến, đặc biệt ở thanh thiếu niên. Tính đến năm 2024, 59 quốc gia áp dụng chính sách cấm trưng bày thuốc lá tại điểm bán. Sau khi triển khai, nhiều quốc gia đã ghi nhận giảm đáng kể tình hình phơi nhiễm với quảng cáo thuốc lá, giảm tỷ lệ thử hút ở thanh thiếu niên, hỗ trợ cai thuốc lá ở người trưởng thành. Không có bằng chứng rõ ràng về tác động tiêu cực đáng kể, lâu dài đối với ngành bán lẻ.

Kết luận: Xem xét bổ sung chính sách cấm trưng bày thuốc lá tại điểm bán trong quá trình sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá vào năm 2026.

Đã Xuất bản 2026-04-26
Toàn văn
PDF
Ngôn ngữ Tiếng Việt
Số Tập 10 Số 02 (2026): Tập 10, số 02-2026
Chuyên mục Nghiên cứu gốc (Original papers)
DOI https://doi.org/10.38148/JHDS.0905SKPT26-031_V ↗
Trang số 148-160
Từ khóa
Cấm trưng bày thuốc lá điểm bán thuốc lá tác động chính sách

Cách trích dẫn

Đoàn Thị Thu, H., Nguyễn Huy, Q., Kai, W., & Kaitlin, D. (2026). Quy định cấm trưng bày thuốc lá tại điểm bán: Tổng quan bằng chứng quốc tế và khuyến nghị chính sách tại Việt Nam. Tạp Chí Khoa học Nghiên cứu Sức khỏe Và Phát triển, 10(02), 148-160. https://doi.org/10.38148/JHDS.0905SKPT26-031_V
  1. 1. World Health Organization. WHO Framework Convention on Tobacco Control. Geneva: World Health Organization; 2003.
  2. 2. World Health Organization. WHO Framework Convention on Tobacco Control: guidelines for implementation of Article 13. Geneva: World Health Organization; 2008.
  3. 3. Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam. Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Luật số 09/2012/QH13. 2012.
  4. 4. DEPOCEN. Study on the situation of tobacco sale, advertising, and display around schools. Ha Noi: DEPOCEN; 2021.
  5. 5. Pollay RW. More than meets the eye: on the importance of retail cigarette merchandising. Tobacco Control. 2007;16(4):270–4.
  6. 6. Gerard H. Point of sale display of tobacco products. Stirling: Centre for Tobacco Control Research. 2008.
  7. 7. Crespi E, Brown JL, Huynh NBC, Bautista MA, Bacar CGV, Bacar FV, Cohen JE. Industry strategies for attracting youth to cigarettes, e-cigarettes, and HTPs: retailer density and marketing at points-of- sale in Vietnam and the Philippines. Asian Pac J Cancer Prev. 2025;26(4):1253–9.
  8. 8. McCarthy WJ, Mistry R, Lu Y, Patel M, Zheng H, Dietsch B. Density of tobacco retailers near schools: effects on tobacco use among students. Am J Public Health. 2009;99(11):2006–13.
  9. 9. Ủy ban thường vụ Quốc Hội. Nghị quyết chương trình lập pháp năm 2026. Hà Nội: Quốc Hội; 2026.
  10. 10. Feighery EC, Ribisl KM, Schleicher N, Lee RE, Halvorson S. Cigarette advertising and promotional strategies in retail outlets: results of a statewide survey in California. Tob Control. 2001;10(2):184–8.
  11. 11. Shang C, Huang J, Li Q, Chaloupka FJ. The Association between Point-of-Sale Advertising Bans and Youth Experimental Smoking: Findings from the Global Youth Tobacco Survey (GYTS). AIMS Public Health. 2015;2(4):832–44. doi:10.3934/publichealth.2015.4.832 PubMed PMID: 27294172; PubMed Central PMCID: PMC4902283.
  12. 12. Thomson G, Hoek J, Edwards R, Gifford H. Evidence and arguments on tobacco retail displays: Marketing an addictive drug to children? N Z Med J. 2008;121(1276):87–98.
  13. 13. Setodji CM, Martino SC, Gong M, Dunbar MS, Kusuke D, Sicker A, et al. How do tobacco power walls influence adolescents? A study of mediating mechanisms. Health Psychol. 2018;37(2):188–93. doi:10.1037/hea0000558
  14. 14. Feighery EC, Ribisl KM, Clark PI, Haladjian HH. How tobacco companies ensure prime placement of their advertising and products in stores: interviews with retailers about tobacco company incentive programmes. Tobacco Control. Đoàn Thị Thu Huyền và cộng sự Mã DOI: https://doi.org/10.38148/JHDS.0905SKPT26-031_V
  15. 15. Golden SD, Kuo TM, Combs T, Kong AY, Ribisl KM, Baggett CD. Supply and demand effects between tobacco retailer density and smoking prevalence. Tobacco Control. 2025;34(6):753–8.
  16. 16. Campaign for Tobacco Free Kids. Tobacco Control Laws. https://www.tobaccocontrollaws. org/; 2026.
  17. 17. World Health Organization. WHO FCTC Global Progress Report: Current statusof implementation of the WHO FCTC Article 11. Geneva: World Health Organization; 2025.
  18. 18. He Y, Shang C, Huang J, Cheng KW, Chaloupka FJ. Global evidence on the effect of point-of-sale display bans on smoking prevalence. Tobacco Control. 2018;27(e2):e98-104.
  19. 19. McNeill A, Lewis S, Quinn C, et al. Evaluation of the removal of point-of-sale tobacco displays in Ireland. Tob Control. 2011;20(2):137–43.
  20. 20. Edwards R, Ajmal A, Healey B, Hoek J. Impact of removing point-of-sale tobacco displays: data from a New Zealand youth survey. Tob Control. 2017;26(4):392–8.
  21. 21. Van Hurck MM, Nuyts PAW, Monshouwer K, Kunst AE, Kuipers MAG. Impact of removing point-of-sale tobacco displays on smoking behaviour among adolescents in Europe: a quasi- experimental study. Tob Control. 2019;28(4):401–
  22. 22. Dunlop S, Kite J, Grunseit AC, Rissel C, Perez DA, Dessaix A, et al. Out of Sight and Out of Mind? Evaluating the Impact of Point-of-Sale Tobacco Display Bans on Smoking-Related Beliefs and Behaviors in a Sample of Australian Adolescents and Young Adults. Nicotine Tob Res. 2015;17(7):761–8.
  23. 23. Kim AE, Nonnemaker JM, Loomis BR, Shafer PR, Shaikh A, Hill E, et al. Influence of point- of-sale tobacco displays and graphic health warning signs on adults: evidence from a virtual store experimental study. Am J Public Health. 2014;104(5):888–95.
  24. 24. Scheffels J, Lavik R. Out of sight, out of mind? Removal of point-of-sale tobacco displays in Norway. Tobacco Control. 2013;22:e37-42.
  25. 25. Li L, Borland R, Fong GT, et al. Impact of point- of-sale tobacco display bans: Findings from the International Tobacco Control Four Country Survey. Health Educ Res. 2013;28(5):898–910.
  26. 26. Usidame B, Xie Y, Thrasher JF, Lozano P, Elliott MR, Fong GT, Fleischer NL. Differential impact of the Canadian point-of-sale tobacco display bans on quit attempts and smoking cessation outcomes by sex, income and education: longitudinal findings from the ITC Canada. Tobacco Control. 2023;32(5):599–606.
  27. 27. Paynter J, Edwards R. The impact of tobacco promotion at the point of sale: a systematic review. Nicotine Tob Res. 2009;11(1):25–35.
  28. 28. Ford A, MacKintosh AM, Moodie C, et al. Impact of a ban on the open display of tobacco products in retail outlets on never smoking youth in the United Kingdom: findings from a repeat cross-sectional survey before, during and after implementation. Tob Control. 2020;29(3):282–9.
  29. 29. Hoek J, Vaudrey R, Gendall P, Edwards R, Thomson G. Tobacco retail displays: A comparison of industry arguments and retailers’ experiences. Tob Control. 2012;21(3):497–501.
  30. 30. Quinn C, Lewis S, Edwards R, McNeill A. Economic evaluation of the removal of tobacco promotional displays in Ireland. Tobacco Control. 2011;20(2):151–5.
  31. 31. Canadian Convenience Stores Association. Local presence, national strength - convenience stores in Canada: industry overview [Internet]. 2009. Available from: http://www.conveniencestores.ca/ images/stories/PDF/engacsafinal.pdf.
  32. 32. Association of Convenience Stores. Implementation of the tobacco display ban in the Republic of Ireland. 2009.
  33. 33. Bayly M. et al. Retailer experiences of and attitudes towards selling tobacco. Cancer Council Victoria. 2025.
  34. 34. World Health Organization Framework Convention on Tobacco Control Secretariat. Tobacco advertising, promotion and sponsorship [Internet]. 2013 [cited 2026 Mar 6]. Available from: https://fctc.who.int/resources/publications/m/ item/tobacco-advertising-promotion-and- sponsorship
  35. 35. WHO report on the global tobacco epidemic 2013: enforcing bans on tobacco advertising, promotion and sponsorship. Geneva: WHO. Đoàn Thị Thu Huyền và cộng sự Mã DOI: https://doi.org/10.38148/JHDS.0905SKPT26-031_V